İzmir Gastrofest dokuzuncu yılında uluslararası alanda güçlü adımlar attı. Festivalde yaşananları ve gelecek planlarını Hande Arslanalp ile konuştuk.

Hande Arslanalp’i sizi kısaca tanıyabilir miyiz lütfen?
İnsanın kendini anlatması biraz zor. İzmir’de doğdum, büyüdüm, okudum. Ege Üniversitesi İşletme Fakültesi Turizm İşletmeciliği mezunuyum. Uzun yıllar bir acentenin genel müdürlüğünü yaptıktan sonra 1997’de ortağım ile İtaltur Seyahat Acentesi’ni kurdum. Acentemizin 29. yılındayız. Mesleğini heyecan ve sevgi ile yapan bir kişiyim. Uzun yıllar Türkiye Seyahat Acenteleri Birliği’nin çeşitli kurullarında yer aldım ve 2013 – 2015 döneminde yönetim kurulu üyesi olarak görev yaptım. Gündoğdu Rotary Kulübü kurucu üyesi ve geçmiş dönem başkanıyım. Chaine des Rotisseurs üyesiyim.
İzmir GastroFest nasıl bir ihtiyaçtan doğdu? Festivalin çıkış hikâyesini sizden dinleyebilir miyiz?
İtaltur çok çeşitli ürünleri olan IATA bir seyahat acentesidir. Biletleme, yurtiçi ve yurtdışı tur organizasyonları yapmasının yanı sıra MICE; yani kongre, fuar, toplantı, etkinlik organizasyonu konusunda da çok tecrübeli ve yetkin bir acentedir. Biz acentemizde yurt dışı ve yurt içi gastronomi turları gerçekleştiriyorduk. Örneğin İtalya’da Toscana ve Fransa Provence bölgelerinde hem şarap tadımı hem de yerel özellikli üreticilerde tadım turlarını zaten yapıyorduk. İzmir Gastrofest’ten önce beş yıl Türsab, İzfaş, Ekonomi Üniversitesi ortaklığında Gastronomi Turizmi Kongresi düzenledik. Benim yurt dışı seyahatlerimde gördüğüm bir konu aklımı çok meşgul ediyordu; küçücük şehirlerin bir gastronomi festivali düzenleyerek; mutfağı, ürünleri, üreticileri için ne büyük farkındalık yarattıklarını, tanıttıklarını ve çok yüksek oranda insanı çekerek o destinasyonun turizm açısından gelişmesini sağladıklarını gözlemliyordum. Çünkü artık insanlar bir destinasyona yalnızca tarihi değerleri, deniz, kum, güneş için değil o bölgenin kültürel öğelerini de yaşamak, deneyimlemek için seyahat ediyorlar. O destinasyonun mutfağı çok önemli ve ilgi çeken bir kültürel değer oluyor. Farklı bir festival düzenlemeyi dört yılda bir proje haline getirdim. Her yıl bir teması olan, ulusal ve uluslararası konuşmacılar, şefler ile temanın irdelendiği, tartışıldığı, ilham veren bir konferans süreci ile birlikte yerel ürünlere, üreticilere değer veren gerçekten iyi mutfağı olan restoranların ve üreticilerin tadım yaptırdığı, ulusal ve uluslararası şeflerin atölye çalışması gerçekleştirdiği, yeme içme kültürüne önem veren, dünyanın geleceği üzerine düşünen, gastronomi eğilimlerini merak eden bir kitleyi, şeflerle, üreticilerle, restoranlarla buluşturmayı hedefleyen bir festival yarattık.
Aslında İzmir Gastrofest bizim düşündüğümüz bir isim ayrıca patentini de aldık. Ama şimdi birçok şehir gastrofest adını kullanıyor. Bu yıl 9. yılımız ve konuklarımızı, katılımcılarımızı gün boyu süren coşkuyu, enerjiyi ve herkesin mutluluğunu görünce doğru yolda olduğumuzu, artık festivalin kurumsal kimliğinin doğru bir yerde konumlandığını ve İzmir için her yıl beklenen en önemli etkinliklerden biri olduğunu bu yıl daha iyi anladık. Festivalde konuşmacılarımızdan birinin “Festival düzenleyebilirsiniz, iyi bir festival düzenleyebilirsiniz ancak bir gastronomi festivalinin aralıksız dokuzuncusunu düzenleyebilmek gerçek bir başarıdır” ifadesi bizi çok mutlu etti.
Festivalin organizasyon yapısı nasıl? Paydaşlar, destekleyenler kimler?
Festivalin organizasyon ve operasyonu, İtaltur M.I.C.E tarafından gerçekleştiriliyor. Paydaşları üreticiler, restoranlarımız, üniversiteler, sektörel tedarikçiler, aslında tüm gastronomi sektörü… İzmir Gastrofest, Kültür ve Turizm Bakanlığı, İzmir Büyükşehir Belediyesi, İzfaş, Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı, İzmir Ticaret Odası, Ekonomi Üniversitesi gibi kurumların destekleri ve Pepsi, Barilla, İzmir İstinyepark, Öztiryakiler ve daha birçok sektörel kuruluşun sponsorlukları ile gerçekleştirildi.
İzmir denince gastronomi açısından sizin zihninizde nasıl bir tablo oluşuyor? İzmir’in mutfak kimliğini nasıl tanımlarsınız?
İzmir denince zihnimde öncelikle Ege’nin ışığı, bereketli toprakları, zeytin ağaçları, denizi, bağları ve mevsiminde toplanmış taze otlarla dolu bir sofra canlanıyor. Ancak İzmir’in mutfak kimliğini yalnızca bu ürünlerle tanımlamak yeterli değil. İzmir, tarih boyunca farklı kültürlerin, göçlerin ve yaşam biçimlerinin buluştuğu bir liman kenti. Bu çok kültürlü yapı, mutfağına da yansımış durumda.
Girit’ten Balkanlar’a, Anadolu’dan Akdeniz’in farklı kıyılarına uzanan kültürel etkileşim, İzmir mutfağına çok katmanlı bir karakter kazandırıyor. Zeytinyağlılar, ot yemekleri, deniz ürünleri, hamur işleri, sakatat kültürü ve bağcılık geleneği aynı gastronomi coğrafyasının parçaları…
Ben İzmir mutfağını, doğayla kurduğu güçlü ilişki, mevsimselliği, sadeliği ve kültürler arasında kurduğu köprüyle tanımlıyorum. Burada yemek; yalnızca karın doyurmak değil bir yaşam biçimi, bir coğrafyayı ve geçmişten bugüne taşınan bir hafızayı anlatmak demek.
İzmir’in çok güçlü bir yerel ürün ve üretici zenginliği var. Festival bu üreticilerle nasıl bir bağ kuruyor?
İzmir GastroFest’in en önemli amaçlarından biri, gastronominin gerçek kahramanları olan üreticileri görünür kılmak. Çünkü bir yemeğin hikâyesi yalnızca onu hazırlayan şefle başlamıyor. Toprağı işleyen, tohumu eken, zeytini toplayan, üzümü yetiştiren ve ürününü büyük bir özenle işleyen insanlarla başlıyor.
Festival aracılığıyla üreticilerimizi şeflerle, gastronomi profesyonelleriyle ve tüketicilerle aynı platformda buluşturmayı önemsiyoruz. Böylece yerel ürünün yalnızca bir malzeme olmadığını, arkasında emek, bilgi, gelenek ve ciddi bir üretim kültürü bulunduğunu anlatabiliyoruz.
Bizim için üreticiyi festivale davet etmek tek başına yeterli değil. Asıl değer, onun hikâyesinin duyulması, ürününün doğru anlaşılması ve yeni iş birliklerinin doğması. İzmir’in gastronomi geleceğini güçlendirmek istiyorsak üreticiyi bu hikâyenin merkezine yerleştirmek zorundayız.
Sizce İzmir gastronomisinin en büyük gücü nedir ve henüz yeterince keşfedilmemiş tarafı hangisi?
İzmir gastronomisinin en büyük gücü, olağanüstü ürün çeşitliliğini çok kültürlü bir mutfak mirasıyla birleştirebilmesi. Bir tarafta zeytinyağı, yabani otlar, sebzeler, deniz ürünleri ve üzüm diğer tarafta yüzyıllar boyunca oluşmuş tarifler, pişirme teknikleri ve sofra gelenekleri var. Bu birleşim, İzmir’e son derece özgün bir gastronomi kimliği kazandırıyor.
Bence henüz yeterince keşfedilmemiş tarafı, bu zenginliğin bütünlüklü bir hikâye olarak dünyaya anlatılamamış olması. İzmir’in tek tek çok değerli ürünleri ve işletmeleri var. Bunları ortak bir gastronomi anlatısı içinde bir araya getirmek konusunda hâlâ önemli bir potansiyel bulunuyor. İzmir’i yalnızca iyi yemek yenen bir şehir olarak değil; üretimin, kültürün, tarihin ve yaşam biçiminin birlikte deneyimlendiği bir gastronomi destinasyonu olarak konumlandırmalıyız. Bence önümüzdeki dönemin en önemli fırsatı bu.
İzmir’i gastronomi destinasyonu olarak düşündüğümüzde, kent sizce Türkiye’de hak ettiği yerde mi?
İzmir’in sahip olduğu potansiyelin henüz karşılığını tam olarak bulduğunu düşünmüyorum. Çok güçlü bir doğal ürün zenginliği, köklü bir tarih, farklı kültürlerin birikimi, bağcılık geleneği, denizle iç içe bir yaşam ve son derece nitelikli gastronomi profesyonelleri var. Bunlar, uluslararası ölçekte güçlü bir destinasyon yaratmak için çok önemli değerler.
Ancak bir gastronomi şehrinin uluslararası alanda tanınması yalnızca iyi restoranlara sahip olmasıyla mümkün değil. Üreticiden restorana, yerel pazarlardan kültürel rotalara, konaklamadan uluslararası tanıtıma kadar bütüncül bir yaklaşım gerekiyor.
İzmir GastroFest’i bu farkındalığa katkı sağlayan platformlardan biri olarak görüyorum. Amacımız İzmir’in gastronomi zenginliğini hem kendi insanımıza hem de uluslararası konuklarımıza daha güçlü anlatmak. İzmir’in Türkiye’nin gastronomi haritasında çok daha görünür bir yere sahip olması gerektiğine inanıyorum.
Bir gastronomi festivali sadece yeme-içme etkinliği olmaktan çıkıp kentin kültürel hafızasına nasıl katkı sağlar?
Gastronomi, bir kentin hafızasını taşıyan en güçlü kültürel unsurlardan biri. Çünkü yemekler bize yalnızca ne yediğimizi değil kim olduğumuzu, nereden geldiğimizi, nasıl yaşadığımızı ve hangi kültürlerle karşılaştığımızı da anlatıyor.
Bir tarif bazen bir göçün, bir aile geleneğinin, bir bayramın ya da çocukluğumuzda oturduğumuz sofranın izini taşıyor. Bazı kokuların ve tatların yıllar sonra bile bizi geçmişe götürebilmesinin nedeni de bu.
Bir gastronomi festivali bu hafızayı görünür kılabilir. Yaşlı kuşakların bilgisini gençlerle buluşturabilir, unutulmaya yüz tutmuş ürünleri ve tarifleri yeniden gündeme taşıyabilir. Şeflerin, üreticilerin, araştırmacıların ve ziyaretçilerin bir araya geldiği bir ortamda yemek, kültürel bir anlatıya dönüşür. İzmir GastroFest’in de yalnızca bugünün lezzetlerini sunan değil geçmişin birikimini geleceğe taşıyan bir platform olmasını istiyoruz. Bu amaçla bu yıl temamız, “Yemek ve Hafıza” idi.
Festivalde şefler, üreticiler, akademisyenler ve gastronomi profesyonellerini bir araya getirmenin nasıl bir amacı var?
Gastronomi çok disiplinli bir alan. Bir ürünün sofraya ulaşması tarımla, üretimle, ekonomiyle, kültürle, tarihle ve elbette mutfak sanatıyla ilişkili. Bu nedenle gastronomiyi yalnızca şeflerin ya da restoranların üzerinden okumak eksik kalır.
Festivalde farklı alanlardan insanları bir araya getirirken amacımız, herkesin kendi bilgisini ve deneyimini paylaşabileceği bir ortam yaratmak. Bir üreticinin anlattığı toprağın hikâyesi, bir şefin o ürünü yorumlama biçimiyle birleştiğinde yeni bir değer ortaya çıkıyor. Bir akademisyenin tarihsel perspektifi ise bu deneyime başka bir derinlik kazandırıyor. Aynı zamanda bu buluşmaların yeni iş birliklerine, yaratıcı fikirlere ve kalıcı ilişkilere dönüşmesini önemsiyoruz. İzmir GastroFest’i gastronominin farklı aktörlerinin birbirini dinlediği, birbirinden öğrendiği ve birlikte ürettiği bir platform olarak görüyoruz.



Son yıllarda şeflerin üreticiyle, tarlayla ve yerel ürünle daha fazla ilişki kurduğunu görüyoruz. Sizce geleceğin gastronomisi “tarlaya dönüş” mü olacak?
Kesinlikle. Bence gastronominin geleceği, ürünün kaynağına yeniden yaklaşmaktan geçiyor. Uzun süre mutfaklarda teknik, sunum ve yaratıcılık ön plandaydı. Bunlar elbette çok önemli ancak bugün giderek daha fazla insan, kullandığı ürünün nereden geldiğini, nasıl yetiştirildiğini, mevsiminde olup olmadığını ve arkasında nasıl bir emek bulunduğunu merak ediyor.
Tarlaya dönüşü geçmişe dönmek olarak değil geleceği daha bilinçli kurmak olarak görüyorum. Toprağın sınırlarını, su kaynaklarını, biyolojik çeşitliliği ve üreticinin emeğini dikkate almadan sürdürülebilir bir gastronomiden söz edemeyiz.
Şefin üreticiyle tanışması, ürünün yetiştiği yeri görmesi ve mevsimsel koşulları anlaması, mutfaktaki yaratıcılığını da besliyor. Bazen en özgün tabak, çok karmaşık tekniklerden değil iyi yetiştirilmiş bir ürünün karakterini doğru anlamaktan doğuyor.
Geleceğin gastronomisi bence daha bilinçli, daha sorumlu ve toprağa daha yakın olacak.
İzmir’in gastronomi kültüründe Ege otları, zeytinyağı, deniz ürünleri, üzüm ve şarap gibi çok güçlü değerler var. Bunlardan hangisinin uluslararası ölçekte İzmir’i temsil etme potansiyelini daha yüksek görüyorsunuz?
Bunlardan yalnızca birini seçmek istemem. Çünkü İzmir’in asıl gücünün bu değerlerin birlikte oluşturduğu bütünlük olduğuna inanıyorum. Ancak uluslararası ölçekte güçlü bir anlatı oluşturmak açısından zeytinyağı ve üzümün özel bir yeri olduğunu düşünüyorum.
Zeytinyağı, Akdeniz kültürünün ortak dili. Sağlıklı beslenme, doğallık, sürdürülebilir tarım ve gastronomi kalitesi gibi dünyada giderek daha fazla önem kazanan değerlerle doğrudan ilişkili. İzmir ve çevresi, zeytinyağı üretimi açısından çok güçlü bir coğrafya…
Üzüm ve bağcılık ise toprağı, iklimi, tarihi ve insan emeğini bir araya getiren çok katmanlı bir hikâye taşıyor. Şarap kültürü de bu hikâyenin önemli parçalarından biri.
Bununla birlikte Ege otlarını ve deniz ürünlerini de unutmamak gerekir. İzmir’i dünyaya anlatırken tek bir ürünü öne çıkarmak yerine Ege’nin mevsimselliğini, sadeliğini ve yaşam kültürünü anlatan özgün bir gastronomi kimliği oluşturmalıyız.
Festivalin yerel üretici açısından somut bir ekonomik katkı yaratmasını nasıl sağlıyorsunuz? Festival bittikten sonra bu ilişkinin devam etmesi mümkün mü?
Bir festivalin üreticiye katkısını yalnızca festival günlerinde yaptığı satışlarla ölçmek yeterli değil. Biz zaten doğrudan satışın ağırlıkta olduğu bir festival değiliz. Ancak üreticinin yeni müşterilerle tanışması, ürününü şeflere ve işletmelere tanıtması, dağıtım kanallarına ulaşması ve yeni iş bağlantıları kurması bizim açımızdan çok değerli. İzmir GastroFest’te üreticilerle gastronomi dünyası arasında bu tür karşılaşmaların oluşmasını önemsiyoruz. Festivalin yarattığı görünürlük, doğru bağlantılarla desteklendiğinde uzun vadeli ekonomik fırsatlara dönüşebilir.
Bundan sonraki aşamada üreticilerin yıl boyunca yeni pazarlara erişimini destekleyecek iş birlikleri, şeflerle doğrudan temas ve daha kalıcı tedarik ilişkileri geliştirmek önemli bir hedef olabilir. Benim için başarı, üreticinin festivalden yalnızca güzel bir deneyimle değil işini geliştirebileceği yeni fırsatlarla ayrılmasıdır. Festivalin etkisinin birkaç günle sınırlı kalmaması gerektiğine inanıyorum.
Bugün gastronomide “yerellik” çok kullanılan bir kavram. Sizce yerel olmak yalnızca yerel malzeme kullanmak mı, yoksa bundan daha büyük bir hikâye mi?
Yerellik, bir yemeğin içine yerel bir ürün koymaktan çok daha fazlası. Bir coğrafyanın iklimini, toprağını, insanını, kültürünü, tarihini ve yaşam biçimini anlamak demek.
Örneğin bir Ege otunu düşünelim. Onu değerli kılan yalnızca lezzeti değil hangi mevsimde toplandığı, kimler tarafından tanındığı, nasıl pişirildiği, hangi sofralarda yer aldığı ve kuşaktan kuşağa nasıl aktarıldığıdır. Ürünün kendisi kadar, onun etrafında oluşmuş bilgi ve gelenek de önemlidir. Gerçek yerellik, geçmişi olduğu gibi tekrar etmek anlamına da gelmiyor. Geleneksel bilgiyi korurken onu çağdaş bir bakış açısıyla yeniden yorumlayabilmek gerekiyor.
Bu nedenle yerellik benim için hem bir kök hem de bir ilham kaynağı. Dünyaya açılmanın yolu da kendi coğrafyamızı ve hikâyemizi gerçekten tanımaktan geçiyor.
İzmir’in gastronomi hikâyesini dünyaya nasıl anlatırsınız?
İzmir’in hikâyesini, Ege’nin bereketiyle Akdeniz’in kültürel hafızasının buluştuğu bir liman kentinin hikâyesi olarak anlatırdım. Burası, yüzyıllar boyunca farklı insanların, kültürlerin, geleneklerin ve ticaret yollarının karşılaştığı bir coğrafya. Bu karşılaşmalar yalnızca kentin mimarisini ve sosyal hayatını değil mutfağını da şekillendirmiş. Bugün İzmir sofrasında gördüğümüz çeşitlilik, aslında bu uzun tarihsel yolculuğun bir yansıması. Ancak İzmir’in hikâyesi yalnızca geçmişe ait değil. Bereketli tarım alanları, güçlü üreticileri, yeni nesil şefleri, gelişen gastronomi girişimleri ve yaratıcı insanlarıyla geleceğe dönük çok önemli bir potansiyel taşıyor.
Dünyaya İzmir’i anlatırken yalnızca ne yediğimizi değil nasıl yaşadığımızı, doğayla nasıl ilişki kurduğumuzu ve farklı kültürleri nasıl bir arada taşıdığımızı anlatmak isterim. Çünkü İzmir’in en özgün lezzeti, belki de bu kültürel çeşitliliğin kendisi.
İzmir’de gastronomi turizminin gelişmesi için sizce en çok neye ihtiyacımız var: daha fazla yatırım, daha iyi tanıtım, nitelikli insan kaynağı ya da güçlü bir gastronomi stratejisi?
Bence ihtiyacımız olan şey, bütün bu unsurları bir araya getiren güçlü ve uzun vadeli bir gastronomi turizmi stratejisi. Yatırım, tanıtım ve nitelikli insan kaynağı elbette önemli ancak bunların ortak bir vizyon doğrultusunda ilerlemesi gerekiyor. İzmir’in gastronomi turizmini yalnızca restoran ziyaretleri üzerinden düşünmemeliyiz. Bağ rotaları, zeytinyağı üretim alanları, yerel pazarlar, üretici ziyaretleri, yemek atölyeleri, tarihî mekânlar ve mevsimsel gastronomi deneyimleri bir araya geldiğinde ziyaretçiye çok daha zengin bir seyahat deneyimi sunulabilir.
Ayrıca uluslararası tanıtımın sürekliliği, hizmet kalitesinin geliştirilmesi, farklı dillerde içerik üretilmesi ve gastronomi profesyonelleri arasında iş birliklerinin güçlendirilmesi de önemli.
İzmir’in elinde çok güçlü bir hikâye var. Şimdi bu hikâyeyi ortak bir hedef doğrultusunda, tutarlı ve sürdürülebilir bir biçimde dünyaya anlatmamız gerekiyor.
Festivalin İzmir’in gastronomi turizmine kalıcı bir iz bırakmasını istiyorsanız, beş yıl sonra nerede görmek istersiniz?
Beş yıl sonra İzmir GastroFest’i, yalnızca İzmir’in değil Türkiye’nin ve uluslararası gastronomi dünyasının takviminde yer edinmiş, merakla beklenen bir buluşma noktası olarak görmek isterim.
Ancak benim için büyümek yalnızca daha fazla ziyaretçiye ulaşmak veya daha büyük bir festival alanına sahip olmak anlamına gelmiyor. İçerik açısından derinleşen, yerel üreticiye daha fazla katkı sağlayan, uluslararası iş birliklerini artıran ve kentle daha güçlü bir bağ kuran bir festival olmak çok daha önemli.
İzmir’in gastronomi değerlerini dünyaya tanıtan, uluslararası şefleri ve düşünce insanlarını kentte buluşturan, genç gastronomi profesyonellerine alan açan bir platform hayal ediyorum. En önemlisi de festivalin kentte kalıcı bir kültürel miras oluşturmasını istiyorum. Yıllar sonra insanlar İzmir GastroFest’i yalnızca keyifli bir etkinlik olarak değil İzmir’in gastronomi kimliğinin gelişmesine katkıda bulunan bir girişim olarak hatırlasınlar.
İzmir GastroFest “başarılı oldu” diyebilmeniz için festival alanındaki kalabalık yeterli mi, yoksa ölçtüğünüz başka başarı kriterleri var mı?
Kalabalık elbette önemli bir gösterge; insanların festivale ilgi göstermesi, merak etmesi ve bu deneyimi paylaşmak istemesi bizi mutlu ediyor. Ancak bir gastronomi festivalinin başarısını yalnızca ziyaretçi sayısıyla ölçmek bana göre yeterli değil.
Bizim için önemli olan, ziyaretçilerin festivalden nasıl ayrıldığı, yeni neler keşfettiği, üreticilerle ve şeflerle nasıl bir bağ kurduğu ve İzmir’in gastronomi kültürüne ilişkin farkındalığının ne ölçüde arttığı.
Aynı zamanda festivalin yarattığı iş birlikleri, üreticilerin elde ettiği yeni bağlantılar, konuşmaların ve atölyelerin niteliği, ulusal ve uluslararası görünürlük de değerlendirilmesi gereken unsurlar.
Başarının bir başka boyutu da festivalin şehirde bıraktığı iz. İnsanların festival sonrasında İzmir’in mutfağına, yerel ürünlerine ve üreticilerine daha fazla ilgi göstermesi bizim için çok değerli. Kısacası kalabalık festivalin görünen yüzü ama asıl başarı o kalabalığın içinde oluşan fikirlerde, ilişkilerde ve kalıcı etkide.
İzmir’in gastronomi potansiyelini konuşurken hep geçmişten ve geleneklerden söz ediyoruz. Sizce İzmir’in geleceğin gastronomisindeki rolü ne olabilir?
Önemli bir rol üstlenebileceğini düşünüyorum. Çünkü bugün dünyada gastronomi yalnızca lezzet ve sunum üzerinden değerlendirilmiyor. Sürdürülebilirlik, yerel üretim, biyolojik çeşitlilik, gıda güvenliği ve kültürel kimlik de giderek daha fazla önem kazanıyor. İzmir, bu başlıkların tamamında güçlü bir potansiyele sahip.
Bence İzmir’in önünde iki önemli fırsat var. Birincisi, sahip olduğu geleneksel bilgiyi ve yerel ürün çeşitliliğini korumak, ikincisi ise bu mirası çağdaş gastronomiyle buluşturmak.
Genç şeflerin yerel ürünleri yeni tekniklerle yorumlaması, üreticilerin sürdürülebilir yöntemlere yönelmesi ve gastronomi araştırmalarının uygulamayla buluşması, İzmir’i geleceğe taşıyabilecek adımlar arasında…
İzmir’in yalnızca geçmişten gelen tarifleri koruyan değil geleceğin gastronomi anlayışına da katkı sunan bir şehir olmasını istiyorum. Gelenek ile yenilik arasında kurulan bu denge, İzmir’in en büyük avantajlarından biri olabilir.

İzmir GastroFest’e hiç gelmemiş birine “Neden gelmelisin?” deseniz, ne söylersiniz?
İzmir GastroFest’e geldiğinizde yalnızca yemeklerin tadına bakmayacak, İzmir’i başka bir gözle tanıyacaksınız. Bir ürünün arkasındaki üreticiyi dinleyecek, bir şefin o üründen nasıl ilham aldığını görecek, farklı kültürlerin aynı sofrada nasıl buluştuğunu keşfedeceksiniz. Gastronominin aslında tarih, kültür, doğa ve insan hikâyeleriyle ne kadar iç içe olduğunu hissedeceksiniz. Üstelik gastronomi, insanları bir araya getiren en samimi ortak dillerden biri. Aynı sofrada farklı deneyimleri paylaşmak, yeni tatlar keşfetmek ve yeni insanlarla tanışmak festivalin en güzel yanlarından…
İzmir GastroFest’e yalnızca yemek yemek için değil İzmir’in ruhunu, Ege’nin zenginliğini ve bu coğrafyanın hikâyelerini keşfetmek için gelmelisiniz. Bence festivalden ayrılırken aklınızda yalnızca tattığınız lezzetler değil tanıştığınız insanlar ve öğrendiğiniz hikâyeler de kalacak.

İzmir GastroFest’i nerede konumlandırmayı hedefliyorsunuz?
Evet, vizyonumuz İzmir GastroFest’in İzmir’in sınırlarını aşarak Türkiye’nin ve uluslararası gastronomi dünyasının dikkatle takip ettiği platformlardan biri hâline gelmesi.
Dokuzuncu yılına ulaşan bir festival olarak İzmir’in gastronomi değerlerini daha geniş kitlelere anlatma sorumluluğumuz olduğuna inanıyoruz. Bunun için uluslararası şefleri, araştırmacıları, gastronomi yazarlarını, üreticileri ve sektör profesyonellerini aynı platformda buluşturmanın önemli olduğunu düşünüyoruz.
Ancak uluslararası bir festival olmak, yalnızca farklı ülkelerden konuklar ağırlamakla sınırlı değil. Uluslararası ölçekte konuşulan gastronomi meselelerine katkı sunmak, farklı coğrafyalar arasında bilgi alışverişi sağlamak ve İzmir’in kendine özgü mutfak kimliğini doğru bir anlatıyla dünyaya tanıtmak gerekiyor.
Hedefimiz, İzmir GastroFest’in hem yerel değerlerinden beslenen hem de dünyadaki gastronomi tartışmalarına açık bir festival olması. İzmir’in kültürel birikimi ve üretim gücü, böyle bir uluslararası buluşma için son derece elverişli bir zemin sunuyor.

Festivalin sürdürülebilirlik konusunda önümüzdeki yıllarda atacağı yeni adımlar neler olacak?
Sürdürülebilirliği gastronominin geleceğinin temel meselelerinden biri olarak görüyorum. Bunu gördüğümüz için tema olarak 2021 yılında “Geleceğe Miras: Yaşayan Toprak”ı, 2022 yılında “Tatlı ve Tuzlu Su Kaynaklarımızı” işledik. Bir gastronomi festivali yerel ürünleri ve üreticileri öne çıkarırken kendi organizasyonunda da çevresel sorumluluğu gözetmeli.
Bu nedenle önümüzdeki yıllarda atık yönetimi, gıda israfının azaltılması, mevsimsel ürünlerin tercih edilmesi, su ve enerji kullanımının daha verimli hâle getirilmesi gibi alanlarda daha sistematik çalışmalar yapılmasını önemsiyoruz.

Bunun yalnızca iyi niyet beyanı olarak kalmaması gerektiğine de inanıyorum. Ölçülebilir hedefler belirlemek, uygulamaları takip etmek ve sonuçları değerlendirmek, sürdürülebilirlik yaklaşımını somutlaştıracaktır.
Gıda atıklarının azaltılması, kullanılabilir fazla gıdanın uygun koşullarda değerlendirilmesi, tek kullanımlık malzemelerin azaltılması ve yerel tedarik zincirlerinin desteklenmesi bu çerçevede ele alınabilecek konular…
Burada önemli olan, sürdürülebilirliği yalnızca festivalin organizasyonel bir başlığı olarak değil ziyaretçilere ve gastronomi sektörüne aktarılabilecek bir bilinç olarak da değerlendirmek. Çünkü gerçek değişim, bu yaklaşımın festival alanının dışına taşınmasıyla mümkün.
Yerel üreticiler İzmir GastroFest’in geleceğinde nasıl bir rol üstlenecek?
Yerel üreticilerin festivalin geleceğinde daha merkezi bir rol üstlenmesini çok önemsiyorum. Çünkü İzmir’in gastronomi kimliğini yalnızca restoranlar veya şefler oluşturmuyor. Bu kimliğin temelinde toprağı tanıyan, ürünü yetiştiren ve geleneksel üretim bilgisini yaşatan insanlar var.
Üreticilerin festival süresince görünür olması değerli ancak asıl hedef, bu görünürlüğün uzun vadeli fırsatlara dönüşmesi olmalı. Bir üreticinin festivalde bir şefle tanışması, sonrasında düzenli bir tedarik ilişkisine dönüşebilmeli. Ürünün yeni işletmelere ulaşması, farklı pazarlarda tanınması ve ekonomik değerinin artması da bu sürecin parçası.
Gelecek için üretici-şef buluşmaları, ürün tanıtımları, tadım etkinlikleri ve yeni ticari bağlantılar kurulmasına yardımcı olacak çalışmalar önemli fırsatlar sunabilir.
Ben İzmir GastroFest’in zaman içinde yalnızca bir etkinlik değil yerel gastronomi ekosistemini destekleyen bir ağ hâline gelmesini isterim. Böylece festivalin etkisi birkaç günle sınırlı kalmaz, yıl boyunca devam eden ilişkilerle güçlenir.
İzmir’in gastronomi potansiyelini uluslararası alanda daha güçlü anlatmak için yeni projeleriniz var mı?
Önümüzdeki dönemde uluslararası iş birlikleri, farklı ülkelerden şef ve gastronomi profesyonellerinin katılımı, yerel üreticilerin tanıtımı ve İzmir’in gastronomi rotalarının öne çıkarılması gibi alanlarda gelişim fırsatları görüyorum.
Özellikle İzmir’in gastronomi hikâyesini yalnızca şehir merkezindeki restoranlarla sınırlamamak gerekiyor. Bağları, zeytinlikleri, üretim alanlarını, yerel pazarları ve çevre ilçelerin kendine özgü mutfaklarını da bu anlatının içine katmalıyız.
Uluslararası basın ve gastronomi yayınlarıyla ilişkiler, kültürel kurumlarla iş birlikleri ve farklı gastronomi destinasyonları arasında bilgi alışverişi de bu açıdan değerli olabilir.
Burada temel amacımız, İzmir’i tek bir ürün ya da tek bir mutfak tarzıyla tanımlamak yerine bütün zenginliğiyle anlatabilmek. Yeni projelerin bu ortak vizyonu desteklemesini isterim.
Festival boyunca ziyaretçilerden size ulaşan, sizi en çok etkileyen geri bildirim ya da hikâye ne oldu?
Bir festivali hazırlarken çok yoğun bir emek veriyorsunuz. Programı oluşturmak, doğru insanları bir araya getirmek, içerikleri geliştirmek ve bütün ayrıntıları düşünmek ciddi bir hazırlık gerektiriyor. Festival başladığında ise bütün bu emeğin insanlarda nasıl bir karşılık bulduğunu görüyorsunuz.
Beni en çok etkileyen şey, insanların festivalde yalnızca yeni lezzetlerle tanışmakla kalmayıp kendi geçmişlerine, aile sofralarına ve çocukluk anılarına da dönmeleri. Bir yemeğin, bir kokunun ya da bir ürünün insanlarda ne kadar güçlü duygular uyandırabildiğini görmek çok değerli.
Özellikle farklı kuşaklardan insanların aynı etkinlikte buluşması, gençlerin geleneksel mutfak kültürünü merak etmesi ve üreticilerin emeklerinin takdir edildiğini hissetmesi, bir festivalin gerçek anlamını ortaya koyuyor.
Bence “İyi ki bu festivali yapmışız” dedirten anlar tam da bunlar. Çünkü o zaman yaptığınız işin yalnızca bir etkinlik düzenlemek olmadığını, insanlar, kültürler ve kuşaklar arasında bir bağ kurduğunu hissediyorsunuz.
Festivale katılan şefler açısından festival nasıl bir deneyime dönüşüyor?
Şefler için İzmir GastroFest’in hem mesleki hem de kültürel açıdan besleyici bir deneyim olmasını istiyoruz. Çünkü şeflik yalnızca teknik bilgi ve yaratıcılıkla sınırlı değil. İyi bir şef aynı zamanda yaşadığı coğrafyayı, ürünün kaynağını ve mutfağının kültürel arka planını da tanımalı.
Festival, şeflere farklı disiplinlerden insanlarla tanışma, yeni ürünleri keşfetme ve kendi mutfak yaklaşımlarını farklı bakış açılarıyla değerlendirme fırsatı sunuyor. Yerel üreticilerle kurulan doğrudan temas da bu deneyimin önemli bir parçası.
Ayrıca uluslararası ve yerel şeflerin aynı platformda buluşması, farklı mutfak kültürleri arasında bir diyalog yaratıyor. Bu karşılaşmaların yeni fikirleri ve iş birliklerini teşvik edebileceğine inanıyorum.
Benim için önemli olan, şeflerin festivalden yalnızca güzel bir anıyla değil mutfaklarına taşıyabilecekleri yeni bir fikirle, tanıdıkları yeni bir üreticiyle veya farklı bir gastronomi perspektifiyle ayrılmaları.
Katılımcıların üretim, sürdürülebilirlik, yerel mutfak veya Ege gastronomisi konusunda edindiği hangi kazanımlar sizin için özellikle değerli?
Gastronominin en güzel yanlarından biri, insanlara keyifli bir deneyim yaşatırken aynı zamanda öğretici olabilmesi. Bir yemeği tattığımızda yalnızca lezzetini deneyimlemiyoruz. Bazen bir coğrafyanın iklimini, bir üretim yöntemini, bir kültürün tarihini veya bir ailenin geleneğini de tanıyoruz.
İzmir GastroFest’te bu nedenle konuşmaların, atölyelerin ve farklı disiplinlerden gelen uzmanların katkısının önemli olduğunu düşünüyoruz. Ziyaretçilerin bir ürünün nasıl yetiştirildiğini, mevsimselliğin neden önemli olduğunu, gıda israfının nasıl azaltılabileceğini veya geleneksel bir tarifin arkasında nasıl bir kültürel hafıza bulunduğunu keşfetmesi bizim için çok değerli.
Özellikle genç kuşakların yerel ürünlere ve üretime ilgi duymasını önemsiyorum. Çünkü gastronomi kültürünün geleceğe aktarılması, bu kültürün yalnızca korunmasına değil anlaşılmasına da bağlı.
Festivalden ayrılan bir ziyaretçinin ertesi gün alışveriş yaparken mevsimsel ürünleri daha fazla düşünmesi, bir üreticinin hikâyesini merak etmesi veya ailesinden kalan bir tarifi yeniden keşfetmek istemesi bile çok anlamlı bir kazanım.
Bu yılın temasına nasıl karar verdiniz?
Bu yıl İzmir GastroFest’in teması “Yemek & Hafıza” idi. Bu temayı seçmemizin nedeni, yemeğin hayatımızdaki yerinin yalnızca beslenmekten çok daha derin olduğuna inanmamız. Hepimizin hafızasında bir sofra, bir koku, bir tarif ya da yıllar sonra bile hatırladığımız bir lezzet vardır. Bazen bir tabak yemek bizi çocukluğumuza, bazen ailemize, bazen de hiç yaşamadığımız ama kültürel mirasımız aracılığıyla tanıdığımız bir geçmişe götürür.
Yemek, kişisel hafızamız kadar toplumsal ve kültürel hafızamızın da önemli bir taşıyıcısı. Göçlerle taşınan tarifler, kuşaktan kuşağa aktarılan pişirme yöntemleri, bayram sofraları ve mevsimsel gelenekler, toplumların hikâyelerini bugüne ulaştırıyor.
İzmir gibi farklı kültürlerin yüzyıllar boyunca buluştuğu bir kentte bu konu çok daha anlamlı. Çünkü İzmir’in mutfak kültürü, farklı toplulukların, geleneklerin ve yaşam biçimlerinin karşılaşmasından doğan zengin bir hafıza barındırıyor.
“Yemek & Hafıza” temasıyla amacımız, insanları yalnızca ne yediklerini değil, yediklerinin kendileri için ne ifade ettiğini de düşünmeye davet etmekti. Bir yemeğin arkasındaki insanları, hikâyeleri ve kültürel mirası konuşmak istedik.
Çünkü tarifler değişebilir, sofralar dönüşebilir ama yemek aracılığıyla kurduğumuz duygusal bağlar ve paylaştığımız hikâyeler yaşamaya devam eder. Biz de İzmir GastroFest aracılığıyla bu hafızayı görünür kılmayı ve geleceğe taşımayı amaçladık.
Festivalin sonuçlarından memnun musunuz?
Hem konuşmacı konuklarımız hem ulusal ve uluslararası şeflerimiz hem de katılımcılarımız açısından çok memnunuz. Bu yıl Amerika Brown Üniversitesinden sadece İzmir Gastrofest’te konuşma için gelen Rachel Herz, Barcelona’dan gelen Brezilyalı iki şef ve bir İspanyol şef, Lizbon’dan gelen bir gazeteci vardı. Yaptıkları sosyal medya paylaşımları ve yazdıkları makaleler ile adeta İzmir ve İzmir Gastrofest’in bir kültür elçisi gibi çalıştılar. Festivali çok geniş kitlelere duyurdular ve anlattılar. Bunlar bizleri çok mutlu etti. Gerçekten festivalin konferans kısmında da atölye çalışmalarında da restoran ve üretici tadımlarında da Yemek & Hafıza konusunda çok değerli paylaşımlar yaptılar.

